سوسياليسم در دانشگاه

بحث سوسياليسم در دانشگاه ها و مفهوم وچيستي آن از ديد من بحث مهمي است.

اين ايده را براي اولين بار از سوي برخي دوستانم ( جا دارد از اميد منتظري يادي بكنم) شنيدم مطمئنا اين بحث ارزش مطرح شدن و مورد مطالعه قرار گرفتن را دارد .

امروز كه بار ديگر گفتمان سوسياليستي حالا اعم از گرايشات كلاسيك يا جديد – اگر گرايش غالبي نباشد – يك اقليت قابل اتكاست جا دارد كه اين مساله بيش از پيش مطرح شود.

متاسفانه دانشگاه به عنوان يك نهاد اجتماعي از سوي سوسياليست هاي دانشگاهي يا به طور كلي ناديده گرفته شده است و يا در بهترين حالت آن هم نه در پراتيك و عمل و در حد پلاكارد و شعار متحدي براي ساير جنبش هاي اجتماعي در نظر گرفته شده است ( نگاه كنيد پ . ن 1 ) .

اگر روزي تحكيم به دليل فرصت طلبي به قامت يك حزب سياسي درامد و بعد از وقتي به فكر فعاليت صنفي افتاد كه نه حكومت تاب تحملش را داشت و نه حاميان سرسختي در دانشگاه ها داشت و اين بازگشت در عمل آنقدر دير بود كه تحكيم را در آغاز يك پايان قرار داد.

اما چپ كه از اولين منتقدان اين رويكرد تحكيم بود چه بايد بكند تا در معرض اين عارضه قرار نگيرد؟

متاسفانه امروز مساله سوسياليسم در دانشگاه ها نه در ايران بلكه در ساير نقاط جهان هم به يك ضرورت تبديل شده است .

براي مثال در كشور سوئد كه حركت آرام اين كشور به راست روز به روز از آرمان هاي سوسياليستي بيش تري رنگ مي بازاند تصميم گرفته است كه به زودي – اگر اشتباه نكنم از سال 2008 – تحصيل دانشجويان غير اتحاديه اروپايي پولي مي شود امري كه به دليل سلب حق تحصيل رايگان و هم براي ديد تبعيض آميز و يا حتي نژاد پرستانه غير سوسياليستي است و اتحاد دانشجويان عدالت طلب سوئدي را براي جلوگيري از اين اقدام طلب مي كند.

خصوصي سازي در دانشگاه هاي فرانسه را هم كه مي دانيد چه خشونت ها آفريد.

اما ايران …

اينكه بگوييم سوسياليسم در دانشگاه يعني اداره دانشگاه توسط شوراي هاي مردمي (دانشگاهي ) به مانند اول انقلاب در دانشگاه تهران.

ضمن اينكه اين مساله يكي از مسائلي است كه به عنوان هدف بايد عنوان شود اما خوب مي دانيم كه اين مساله امروز تا چه حد دور از واقعيت هاي فضاي پادگاني دانشگاه ها ست.

امسال سازمان سنجش اعلام كرده است كه 1 مليون و 100 هزار نفر دانشجو پذيرش مي شود و دولت با افتخار ار برچيده شدن كنكور و تحقق عدالت آموزشي سخن مي گويد!! ولي بايد كمي تامل كرد كه چگونه ؟؟

آيا دولت دست به احداث دانشگاهي جديد زده است؟ آيا نسبت دانشجويان روزانه ( نوبت اول ) افزايش يافته است ؟

آيا دانشجويان روزانه رايگان مشغول تحصيل هستند؟ فكر كنم جواب تمام سوالات بر دانشجويان روشن است.

-          كليه امور مربوط به صندوق رفاه دانشجويي اعم از خوابگاه و … حتي براي دانشجويان روزانه پولي است. 

-           غذا كه نرخ آن بنا بر بخش نامه هاي وزارتي امسال باز افزايش يافت براي همه دانشجويان پولي است.

-          ظرفيت پذيرش دانشجويان روزانه نسبت به دانشجويان نوبت دوم در بهتريت حالت برابر و در برخي دانشگاه ها كمتر است.

-           در بسياري از نقاط سرويس هاي اياب و ذهات – در صورت وجود – پولي گشته يا افزايش قيمت پيدا كرده اند.

-           جداي از اين ها اكثريت مطلق پذيرفته شدگان كنكور سراسري را دانشجويان دانشگاه هاي غير انتفاعي و پيام نور تشكيل ميدهند كه كاملا پولي هستند.

-           بخش عمده اي از دانشجويان در دانشگاه هاي آزاد و با شهريه هاي سرسام آور اين نهاد خصوصي ( مثلا خصوصي) مشغول به ادامه تحصيل هستند .

-          افزايش دانشجويان پولي كه با پرداخت پول و بدون كنكور به تحصيل در دانشگاه هاي معتبر مي پردازند.

-           دانشگاه هاي مجازي و پولي و دانشگاه هاي خارجي كه به احداث شعبي در ايران پرداختند.

همه اين ها نشان از مقدمه چيني براي سلب حق تحصيل رايگان است.

مدافعين اين طرح ها مي گويند اگر اين فرايند ها رخ ندهد امكان تحصيل از عده زيادي سلب مي شود.

اينكه آيا تعداد فارغ التحصيلان كشور با شغل هاي موجود هم خواني دارد .

آيا نمي توانيم با تربيت تكنسين و اهل فن نمي توانيم به كشور كمك بيش تري كنيم .

ضمنا آيا خودكفايي دانشگاه بايد اين شيوه سرمايه محور باشد؟

با روش هاي ديگر هم مي شود براي دانشگاه درامد زايي كرد.

يك روش مي تواند حضور دانشگاه در بازار هاي كار و صنعت به عنوان شركت هاي فني و مهندسي و مشاوره و حتي در آموزش باشد. كاركنان اين شركت ها را خود دانشجويان تشكيل مي دهند . اين مساله علاوه بر اين كه درامد زاست مي تواند يك تجربه علمي هم محسوب شود . ضمنا سوبسيد هايي كه بعد از اشتغال دانشجويان به صورت قسطي برگردانده شود حداقل كمي عادلانه تر است.

البته اين مساله نياز به مطالعات بيش تر و تخصصي تر و با يك مجموعه محاسبات و تحليل هاي مالي و آماري ميسر خواهد بود

به همين منظور از همه رفقا كه قطعا از من عالم تر هستند تقاضا دارم تا با ورود به بررسي اين مساله ما را در روشن شدن جوانب مختلف اين امر ياري كنند.

البته من بيش تر به يك جنبه از تبعيض در دانشگاه ها پرداختم موضع گيري قاطع در برابر تبعيض و آپارتايد و سهميه بندي جنسيتي كه به شيوه اي كاملا گستاخانه در كنكور رخ داد در كنار تفكيك جنسيتي ، تبعيض در امكانات آموزشي و رفاهي …

و مسائلي ديگر مثل حق تحصيل براي ساير انسان ها كه تابعيتي غير از تابعيت كشور ما را دارند.

پيش به سوي تحقق سوسياليسم در دانشگاه ها!

پ . ن 1 : آنچه گفتم دليلي بر دوري از جنبش هاي اجتماعي نيست بلكه وحدت با ساير جنبش هاي اجتماعي يك عمل ضروري است و راه پيروزي اين جنبش هاست.

پ . ن 2 :متاسفانه اگر چه همه رفقا دم از پراكسيس يعني وحدت ايده و عمل مي زنند اما بخشي از رفقا بيش تر بر پراتيك و عمل پا فشاري مي كنند كه نتيجه اش چيزي جز حركات كور و آنارشيستي نيست و بخشي ديگر هم تحت عنوان واقع بيني به كتابخانه ها خزيده اند و هر نوع عمل اجتماعي را تند روي مي نامند و انگار كه نه انگار كه عرصه عمل سوسياليست اجتماع است نه در درون كتاب.

به هر رو هم بايد آگاهي سياسي اجتماعي را تثبيت كرد هم براي تحقق آن در اجتماع كوشيد .

پ . ن 3 : اي زندانبان رفقايم را آزاد كن!

پ . ن 4 : 30 سال از انقلاب 57 گذشت ياد همه قربانيان آن از دهه 20 و 30 تا امروز گرامي باد!